ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਸਿਲਕੀਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਪਰਤ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਮੌਤ, ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਰੋਕਿਆ

ਉੱਤਰਕਾਸ़ੀਃ 16 ਜੁਲਾਈ ( ਪੀ. ਟੀ. ਆਈ. ) ਇੱਥੇ ਸਿਲਕੀਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਕੰਕਰੀਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ । ਮ੍ਰਿਤਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਨਰੇਸ़ ਗੰਝੂ ( 22 ) ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ । ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਥੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਗੰਝੂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਕੰਮ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ । ਉੱਤਰਕਾਸ़ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਪਰੇਸ़ਨ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਨੈਸ़ਨਲ ਹਾਈਵੇਅਜ਼ ਐਂਡ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ़ਨ ਲਿਮਟਿਡ ( ਐੱਨ. ਐੱਚ. ਆਈ. ਡੀ. ਸੀ. ਐੱਲ. ) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਬਰਕੋਟ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 900 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ'ਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 2 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਪਰਿਆ । ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਪਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇੰਸਟਾਲੇਸ़ਨ ਦੌਰਾਨ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੰਝੂ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਜੋ ਇੱਕ ਵੈਲਡਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਝੂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ । ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਲਾਸ़ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਨੌਗਾਓਂ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮੁਰਦਾਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ़ਨ ਕੀਤਾ । ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀਪ ਰੰਜਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ । ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਵਧੇਸ़ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਮੁਆਵਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਠੋਸ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਮੁਅੱਤਲ ਰਹੇਗਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਏਜੰਸੀ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨਵਯੁਗ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਰਵਿਕਾਂਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਈਟ'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਸੰਭਵ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜਾ ਮਿਲੇਗਾ । ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ( ਡੀ. ਐੱਮ. ) ਪ੍ਰਸ़ਾਂਤ ਆਰੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਸਬ - ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ( ਐੱਸ. ਡੀ. ਐਮ. ) ਨੇ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐੱਸਡੀਐੱਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਟਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ । ਆਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਸੁਰੰਗ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਲਬਾ ਡਿੱਗਣ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਫਸਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ । 12 ਨਵੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਰਾਸ़ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ( ਐੱਨ. ਐੱਚ. - 134 ) ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸਿਲਕੀਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਢਹਿ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 41 ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਮੇ ਅੰਦਰ ਫਸ ਗਏ । ਭੂ - ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਸਥਿਰ ਫਾਲਟ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਫਰ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ़ੁਰੂ ਹੋਇਆ । ਬਹੁ - ਏਜੰਸੀ ਬਚਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ़ਟਰੀ ਫੌਜੀ ਸੰਪਤੀਆਂ - ਵਿਸ़ਵ ਭੂ - ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਸ़ੀਨਰੀ ਸ़ਾਮਲ ਸਨ । ਸ़ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ़ਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਔਗਰ ਮਸ़ੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 60 ਮੀਟਰ ਦੀ ਮਲਬੇ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚੋਂ ਡ੍ਰਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰੀ ਮਸ़ੀਨਰੀ ਵਾਰ - ਵਾਰ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਔਗਰ ਮਲਬੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੋੜੀਆਂ ਢਾਂਚਾਗਤ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਸਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਬਲੇਡ ਟੁੱਟ ਗਏ । ਇਸ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਤਿਮ 10 ਤੋਂ 12 ਮੀਟਰ ਦੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ़ੇਸ़ ਹੱਥੀਂ ਮਿੱਟੀ - ਡਿੱਗਰਾਂ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ । ਇੱਕ ਅਵਿਸ़ਵਾਸ़ਯੋਗ ਤੰਗ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸ़ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । 28 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 17 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਬਚਾਅ ਅਭਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ 41 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ ।