2014 पासून उच्च शिक्षणाच्या नोंदणीत 1 कोटींहून अधिक वाढः केंद्राचा ए. आय. एस. एच. ई. अहवाल

केंद्र सरकारच्या ए. आय. एस. एच. ई. च्या अहवालानुसार, 2014 पासून उच्च शिक्षणातील नावनोंदणीमध्ये 1 कोटी 08 लाखांहून अधिक वाढ झाली असून महिलांच्या नावनोंदणीत 42 टक्के वाढ झाली आहे. शिक्षण मंत्रालयाने बुधवारी 2022 - 23 आणि 2023 - 24 या वर्षांसाठीच्या उच्च शिक्षणावरील अखिल भारतीय सर्वेक्षणाचे ( ए. आय. एस. एच. ई. ) अहवाल प्रसिद्ध केले. ए. आय. एस. एच. ई. देशभरातील उच्च शिक्षण संस्थांकडून ( एच. इ. आय. ) वेब - आधारित डेटा कॅप्चर फॉरमॅटद्वारे ( डी. सी. एफ. एफ. ) तपशीलवार माहिती गोळा करते. संस्था विद्यार्थ्यांच्या नोंदणीची, प्राध्यापकांची आणि कर्मचाऱ्यांच्या पायाभूत सुविधांची, परीक्षेच्या निकालांची माहिती ए. आई. एस. ऐच. ई. पोर्टलवर अपलोड करतात. ए. आय. एस. एच. ई. भारतातील उच्च शिक्षणावरील अधिकृत आकडेवारीचा प्राथमिक स्रोत म्हणून काम करते आणि या क्षेत्राच्या नियोजन आणि देखरेखीसाठी धोरण निर्मितीसाठी महत्त्वपूर्ण अंतर्दृष्टी प्रदान करते. 2022 - 23 मध्ये नोंदणीकृत 60,380 उच्च शिक्षण संस्थांपैकी 56,180 आणि 2023 - 24 मध्ये नोंदणीकृत 64,756 उच्च शैक्षणिक संस्थांपैकी 59,533 यांचा सहभाग होता. उच्च शिक्षणातील नावनोंदणी 2014 - 15 मधील 3.42 कोटींवरून 2022 - 23 मध्ये 4.46 कोटी आणि 2023 - 24 मध्ये 4.5 कोटीपर्यंत ( म्हणजे 2014 - 15 पासून 31.5 टक्क्यांनी वाढ ) सातत्याने वाढत आहे, असे अहवालात म्हटले आहे. उच्च शिक्षणातील महिलांच्या नावनोंदणीमध्ये 2014 - 15 मधील 1.57 कोटींवरून 2022 - 23 मध्ये 2.18 कोटी आणि 2023 - 24 मध्ये 2.24 कोटींची ( 2014 - 15 पासून 42.2 टक्के वाढ ) ही प्रशंसनीय वाढ आहे. अनुसूचित जातीच्या विद्यार्थ्यांची नोंदणी वर्ष 2014 - 15 मधील 46.7 लाखांवरून 2023 - 24 मध्ये 69.72 लाखांपर्यंत वाढली आहे ( 2014 - 15 पासून 51.4 टक्क्यांची वाढ ). अनुसूचित जमातीच्या विद्यार्थ्यांची नोंदणी 2014 - 15 मधील 16.41 लाखांवरून 2023 - 24 मध्ये 28.83 लाखांपर्यंत वाढली आहे ( 2014 - 15 पासून 75.7 टक्क्यांनी वाढ ). त्याचप्रमाणे इतर मागासवर्गीयांची ( ओ. बी. सी. ) नोंदणी 2023 - 24मध्ये 1.8 कोटीवर पोहोचली आहे, जी 2014 - 15 मध्ये 1.13 कोटी होती ( 60.2 टक्के वाढ ). गेल्या दशकात एसटीईएमची नोंदणी 2014 - 15 मधील 91.5 लाखांवरून 2023 - 24 मध्ये 1 कोटी 22 लाखांपर्यंत लक्षणीयरीत्या वाढली आहे, जे देशातील विज्ञान तंत्रज्ञान अभियांत्रिकी आणि गणिताच्या शिक्षणावर वाढता भर दर्शवते. 2023 - 24 मध्ये प्राध्यापकांची एकूण संख्या वाढून 17.32 लाख झाली, ज्यापैकी 55.1 टक्के पुरुष आणि 44.9 टक्के महिला आहेत. महिला प्राध्यापकांची संख्या 2014 - 15 मधील 5.69 लाखांवरून 2022 - 23 मध्ये 7.37 लाखांवर आणि 2023 - 24मध्ये 7.78 लाखांवर पोहोचली आहे.